Groendaken spelen een belangrijke rol in de 21e eeuw

De keuze om een groendak toe te passen kan meerdere redenen hebben. Vaak denkt men in eerste instantie alleen aan esthetische redenen, maar ook ecologische of economische redenen kunnen een zwaarwegende rol spelen in de keuze.

De motivatie voor de keuze van een groendak bepaalt het type en het ontwerp van een vegetatiedak of daktuin. Wil de opdrachtgever dat het groendak een wezenlijke bijdrage levert aan de natuur in de omgeving van het pand? Dan is het verstandig om te kiezen voor een wat zwaarder pakket zodat er voldoende voedingsbodem is voor een variatie aan beplanting. Is de functie van het groendak het aantrekkelijker maken van de aanblik van het dak, dan volstaat wellicht een eenvoudig vegetatiedak met sedums. Wil de opdrachtgever met het dak meervoudig gebruik maken van de ruimte dan kan men kiezen voor een inrichting als volwaardige daktuin met verhardingen, bomen, gazons en plantvakken.

Vaak is niet eenduidig te bepalen wat de redenen zijn voor het toepassen van een vegetatiedak of daktuin. De toepassing van een groendak kan meerdere achterliggende motieven hebben. Een voorbeeld hiervan is meervoudig ruimtegebruik: dit kan zowel economische, esthetische als ecologische voordelen hebben. Om toch enig overzicht te krijgen in deze motieven zijn ze gecategoriseerd onder “de drie E’s”:

• Ecologie
• Esthetica
• Economie

Ecologische motieven

Hieronder worden de motieven verstaan die de algemene duurzaamheid van de bebouwing verbeteren, ten behoeve van de leefomgeving van mens, dier en plant:

• Het vasthouden en vertraagd afvoeren van hemelwater: elk groendak bergt water en vertraagt de afvoer van water naar het riool. Het water dat in het groendak wordt opgenomen verdampt door de beplanting (evapotranspiratie) en wordt zo teruggebracht in de lucht. De vertraging van afvoer vindt plaats doordat de materialen die op het dak aangebracht worden de weerstand verhogen en de inwendige stromingslengte vergroten (vergroten van de reductiefactor).
• Afvangen van fijnstof uit de lucht: op dit moment (voorjaar 2011) is er geen definitief sluitend antwoord op de vraag of beplanting in het algemeen wel of niet een toegevoegde bijdrage kan leveren bij het afvangen van fijnstof. Echter uit de meeste studies lijkt toch wel een positief effect meetbaar.
• Verminderen van de CO₂-voetafdruk: alle planten zetten CO₂ (kooldioxide) om naar O₂ (zuurstof). Afhankelijk van het type groendak, de locatie en het gebouw compenseert deze binnen enkele jaren de CO₂- uitstoot van de eigen productie. De daarop volgende jaren kan het dak in meer of mindere mate de uitstoot van het onderliggende gebouw compenseren.
• Vergroten van de biodiversiteit in de bebouwde omgeving: ten opzichte van een kaal dak of grinddak levert een vegetatiedak of daktuin altijd een meerwaarde op voor de biodiversiteit in de omgeving. Zelfs een vrij monotone vegetatie zoals bij een sedumdak geeft een meerwaarde voor het groen in de bebouwde omgeving, trekt insecten zoals bijen en vlinders aan en dus ook vogels. Bij een meer gevarieerde beplanting wordt dit effect nog versterkt.
• Verminderen van geluidsoverlast: de groene aankleding van een gebouw absorbeert geluid. Hierdoor kan zowel inpandig als buiten een rustigere omgeving gecreëerd worden.
• Temperatuur: Een groendak heeft een warmteregulerende werking. Dit betekent dat met name in de zomer het energieverbruik voor koeling verminderd kan worden. Ook beperkt het de opwarming van de omgeving, het gaat het zogenaamde urban heat-island effect tegen.

Esthetische motieven

Met deze benaming bedoelen wij meer dan wat het oog ziet:

• Ontwerp: het groen op, aan en om een gebouw maakt vaak integraal deel uit van het ontwerp van een architect. Zonder dit groen komen de ideeën van de architect niet tot hun recht.
• Groen in de stad: het is aan de hand van diverse onderzoeken gebleken dat mensen gebaat zijn bij een groene omgeving. Dit geldt thuis, maar ook op het werk en zowel binnen als buiten. Het welzijn van mensen gaat vooruit, ziekteverzuim vermindert, een groene omgeving bevordert creativiteit. De leefbaarheid van de stad verbetert.
• Uitstraling: vaak is het voor bedrijven van essentieel belang dat het bedrijfspand de juiste uitstraling heeft. Veel bedrijven willen een ‘groene’, duurzame uitstraling hebben. Het toepassen van een groendak (en gevelbegroeiing) versterkt dit imago.
• Verbergen: bijvoorbeeld bij elk woonhuis, kantoor of winkelpand zijn parkeerplaatsen nodig voor auto’s van bezoekers, bewoners en gebruikers van het pand. Deze verharde oppervlakten zijn vaak geen toonbeeld van schoonheid voor het oog. Door een overkapping te plaatsen met een groendak kan dit verholpen worden.

Economische motieven

Een groendak kan zowel direct als indirect winst opleveren:

• Meervoudig ruimtegebruik: Hierdoor kunnen bouwblokken optimaal benut worden en kan voldaan worden aan de wensen van de gemeente of toekomstige gebouweigenaren.
• Verlengen van de levensduur van de dakbedekking: door het wegnemen van UV-straling en door het beperken van de temperatuurverschillen op het dak gaat een dakbedekking vaak aanzienlijk langer mee dan bij een kale dakbedekking.
• Waardevermeerdering van het pand: middels onderzoek is gebleken dat vergelijkbare panden een hogere waarde vertegenwoordigen indien een groendak is toegepast (zie ook uitstraling)
•  Indirecte waardevermeerdering: veel van de eerder genoemde motieven hebben vaak indirect ook financiële voordelen. Zo kan bijvoorbeeld door verbetering van de uitstraling van een bedrijfspand meer omzet/winst gemaakt worden, de vermindering van het ziekteverzuim kost een werkgever minder geld. CO₂ -productie en waterafvoer worden mogelijk in de toekomst ook belast, met daktuinen kan dit verminderd worden.

Al met al kan men concluderen dat er meestal een mix van motieven is waarom een opdrachtgever kiest voor het toepassen van een groendak.