Groendak ontwerp: nieuwbouw of renovatie?

Tot enkele jaren geleden werd ca. 95% van de groendaken aangelegd op nieuwbouwpanden. Onder andere door aandacht vanuit de media, ontwikkelingen in de bouwsetor en de opkomst van subsidieregelingen in diverse gemeenten stijgt momenteel de vraag naar aanleg op bestaande daken, vooral in de particuliere sector. Door deze stijgende vraag zien wij een opkomst van kleinere bedrijven, zowel uitvoerende bedrijven als leveranciers, die willen inspringen in deze markt. 

Een mooie ontwikkeling die een flinke bijdrage zal leveren aan de verankering van het fenomeen begroeide daken in de maatschappij. 
Een aandachtspunt is de kwaliteit van het geleverde werk. Door de opkomst van nieuwe spelers in de markt zien wij dat er weer fouten gemaakt worden die voorkomen hadden kunnen worden als de betrokken partijen zich beter hadden laten informeren. Al bij de aanleg van een eenvoudig groendak komt meer kijken dan men denkt, met name in de detailleringen van de dakbedekking en het groen wat daar op komt.
Veel problemen zijn ook te wijten aan andere partijen die betrokken zijn bij het ontwerp en uitvoering van een project. Vaak werkt de bouwkundige ontwerper eerst een project uit, dan raken de installateurs er bij betrokkenen pas in een later stadium gedacht wordt aan het technische ontwerp van het groendak. Omdat het groendak onderdeel van het gebouw is het meestal de bouwkundig architect die de tekeningen en een besteksomschrijving maakt. Veel standaard besteksomschrijvingen zijn eenvoudig te downloaden van de websites van de daktuinleveranciers, maar sluiten vaak niet goed aan op de specifieke situatie in een project.
Het uiteindelijke gevolg van dit alles kan zijn dat bijvoorbeeld bepaalde wensen voor het groendak niet meer haalbaar zijn, of dat er onnodig dure oplossingen gezocht moeten worden voor problemen die er niet geweest zouden zijn als men het groendak eerder in het ontwerp had meegenomen. Een opdrachtgever kan dit voorkomen door op tijd te signaleren en de juiste ontwerpende partijen met elkaar te laten overleggen. 
Er zijn in Nederland enkele advies- en ingenieursbureaus die in voldoende mate kennis hebben van vegetatiedaken en daktuinen om goed advies te kunnen geven. Een klein inzicht in de werkwijze van deze bureaus:
De aanleg van groen op bestaande daken vergt een andere aanpak dan in een nieuwbouwsituatie. De eerste vraag die een groendakontwerper zichzelf moet stellen is daarom:

Waar stroom ik in in het bouwproces: nieuwbouw in ontwerpfase, nieuwbouw in vergevorderd stadium, bestaande bouw of renovatie?

Dit heeft de nodige gevolgen voor het ontwerp:

1. In een nieuwbouwsituatie kunnen de bouwkundige uitgangspunten vaak worden aangepast aan de technische voorwaarden van het groendak. Dit vereenvoudigt meestal de detaillering van het groendak aanmerkelijk en maakt de aanleg goedkoper. In plaats van rekening te hoeven houden met allerlei bouwkundige zaken kan de ontwerper aangeven waaraan de bouwkundige aspecten moeten voldoen. Wel is het van belang om te beoordelen of in de praktijk het werk is uitgevoerd zoals op voorhand bedacht was. 
2. Bij een bestaande bouw zijn de bouwkundige uitgangspunten al vastgelegd en kunnen daar weinig of geen wijzigingen aan gedaan worden. Dit zijn vaak daken die men visueel aantrekkelijker wil maken, daken die te zien zijn vanuit huis of kantoor. Men moet eerst goed onderzoeken wat de staat van het dak is. Wat is de conditie van de dakbedekking en is deze wortelwerend? Hoeveel gewicht kan het dak hebben? Zijn er aanwijzingen dat er water blijft staan op het dak? Zijn er detailleringen om rekening mee te houden? In deze gevallen is de aanleg van een groendak nog zeker goed mogelijk, maar soms kan het zijn dat er iets meer kunst- en vliegwerk gedaan moet worden om tot een goed eindresultaat te komen.  
3. Er is al een groendak aanwezig dat gerenoveerd moet worden. Meestal zijn er twee redenen waarom een groendak vervangen wordt. Dit kan zijn vanwege de ouderdom van het groendak of dakbedekking (einde levensduur). Of vanwege het niet goed functioneren van de begroeiing (bijvoorbeeld door te natte of te droge plekken, verkeerd of achterstallig onderhoud) of de dakbedekking (bijvoorbeeld lekkages). De ervaring leert dat de levensduur van een correct en degelijk aangelegde én onderhouden groendak vrijwel altijd langer is dan de levensduur van de onderliggende dakbedekking (≥20 jaar). Dit betekent dat in geval van renovatie van een groendak, er meestal iets anders aan de hand is. Zo'n situatie brengt altijd ongewenste kosten met zich mee.

De meeste groendak-problemen ontstaan door een verkeerd technisch ontwerp.

Conclusie
Des te eerder de groendak-adviseur betrokken wordt bij het ontwerpproces, des te beter en goedkoper (!) het eindresultaat gaat worden. Besteed liever wat meer aandacht aan het voortraject, dat verdient zich dubbel en dwars terug.