Duurzame ballastlaag door dakbegroeiing is (bijna) mogelijk

Kan een dakbegroeiing beschouwd worden als de ballastlaag van de dakbedekking? Dit zou enkele belangrijke voordelen hebben. Het onderzoek hiernaar, waarmee de daken aantoonbaar moeten voldoen aan de geldende normen en eisen, is in een vergevorderd stadium; het is echter nog niet afgerond. Een overzicht van de stand van zaken.

In basis is er voor gesloten dakbedekkingsconstructies een aantal standaardmethoden om te voorkomen dat schade optreedt bij sterke wind of storm. Meest voorkomende methoden zijn verkleven, mechanisch bevestigen of door middel van het aanbrengen van een ballastlaag op een losliggende dakbedekkingsconstructie. Voor elk van deze methoden zijn richtlijnen en normen ontwikkeld om te kunnen berekenen of en op welke wijze de gekozen methode voldoet in een gegeven situatie. Minder vanzelfsprekend is de milieu-impact van de verschillende fixatiemethoden. Als het gaat om duurzaamheid geniet een geballast systeem met grind of tegels wellicht de voorkeur vanwege een relatief lage CO2-uitstoot bij productie van toegepaste materialen. En daarbij is bij sloop van een dak het scheiden van afvalstromen vrij eenvoudig. Maar wanneer de ballastlaag zou bestaan uit een dakbegroeiing, verandert de ballastlaag van een passieve laag met relatief weinig additionele waarde in een bouwdeel die een actieve bijdrage levert aan de omgeving.

Een begroeid dak biedt diverse voordelen zoals waterbuffering en afvoervertraging, CO2-reductie door beperking op koellast, bescherming en verlenging van levensduur van de dakbedekking, beperking van geluidshinder, compensatie van groen, enzovoorts. Eigenschappen die het welzijn van mens en natuur verbeteren, vooral in de bebouwde omgeving, juist daar waar dit welzijn niet altijd even evident is. En eigenschappen waarover ballastlagen van grind en tegels niet of nauwelijks beschikken. Vanuit bouwtechnisch oogpunt kan een begroeid dak beschouwd worden als een opwaardering van de ballastlaag, een toegevoegde waarde. Andersom geredeneerd, als men toch een begroeid dak in gedachten heeft, waarom deze niet tevens gebruiken als ballastlaag? Kunnen de met grind en tegels geballaste daken vervangen worden door esthetisch fraaie begroeide daken?

In 2013 is onderzoek gestart naar dit onderwerp als onderdeel van een breed onderzoeksprogramma ‘Begroeide Daken Classificatie Implementatie Technische Eigenschappen’ vanuit het lectoraat Innovatie Bouwproces en Duurzaamheid van Sustainable Solutions RDM Campus. Daarnaast vormt de windvastheid van begroeide daken een belangrijk onderdeel van de lopende ontwikkeling van de NEN-norm Begroeide Daken.

Het onderzoek wordt uitgevoerd onder leiding van ingenieursbureau Bureau Groenadvies en in samenwerking met Universiteit Wageningen, Universiteit Gent (België), ingenieursbureau Peutz , het Duitse I.F.I. Institut für Industrieaerodynamik te Aken en met kennis, ervaring en medewerking van diverse experts en marktpartijen uit de branche waaronder leveranciers, brancheverenigingen en adviesbureaus. Er is onderzoek gedaan naar praktijksituaties waarbij schade is opgetreden als gevolg van wind. Nationaal en internationaal wetenschappelijk onderzoek, regelgevingen, normeringen en richtlijnen op het gebied van ballastlagen op dakbedekkingen, samenstellingen en technische eigenschappen van dakbegroeiingssystemen en effecten van winderosie op natuurlijke bodems zijn onder de loep genomen en met elkaar in verband gebracht.

Er is veel bekend geworden waarvan in het originele artikel een beknopt overzicht is gegeven. De in het onderzoek opgestelde wetenschappelijke modellen zijn een innovatie voor de markt die gevolgen kan hebben voor de wijze waarop wordt omgegaan met geballaste daken in het algemeen. Daarbij kan met een redelijk aannemelijke zekerheid gesteld worden dat dakbegroeiingen geschikt lijken om te dienen als ballastlaag, zonder additionele maatregelen zoals mechanische bevestigingen of creatieve constructies met onderliggende ballastlagen van grind of tegels. Zelfs zou kunnen blijken dat in bepaalde situaties dakbegroeiingssystemen effectiever zijn dan grind, tot op heden is dit niet uitgesloten. Al langer bekend is dat begroeide daken een bijdrage kunnen leveren aan het stedelijk klimaat en het welzijn van mens en natuur.

De grote ‘maar’ in dit geval, is dat het onderzoek naar de concrete, rekenkundige aantoonbaarheid van de windweerstand van dakbegroeiingen nog niet volledig is afgerond, en zodoende nog niet voldaan kan worden aan de stringente eisen van het Bouwbesluit. Hiervoor moet nog een slag geslagen worden, die een flinke inspanning vergt door de onderzoekende partijen. De vraag die de onderzoekers bij deze dan ook stellen is of er, ook gezien het brede maatschappelijke belang, partijen zijn die een bijdrage kunnen leveren aan dit onderzoek. Mocht u geïnteresseerd zijn in nadere achtergronden of van mening zijn een bijdrage te kunnen leveren aan dit onderzoek, dan kunt u contact opnemen door onderstaand een reactie achter te laten, of contact op te nemen via Bureau Groenadvies.

Dit artikel is geschreven door Bureau Groenadvies en voor het eerst gepubliceerd in vakblad Roofs, lees de rest van het artikel hier.

Inspyrium te Cuijk: een uniek project waarbij functioneel groen, recreatie en inspiratie zijn samengesmolten.

Begin 2012 is een bijzonder gebouw opgeleverd: het Inspyrium te Cuijk. Het centrum doet dienst als ontmoetingsplek en evenementencentrum in de breedste zin des woords, waarbij het inspireren en informeren over alles wat met groen te maken heeft het centrale thema vormt. 

Industriële architectuur

Het complex op het terrein van Boomkwekerijen Ebben heeft een industriële architectuur, refererend aan de rijke historie van Ebben en aan de architectuur van de oude bedrijven in het Maasgebied. Het gebouw is volledig ontworpen volgens het duurzame cradle-to-cradle concept. De weelderige, groene daktuinen op het kantoor en evenementencentrum fungeren als inspirerende ontwerpstudio’s en vormen een ontmoetingsplaats, waar bezoekers op een natuurlijke wijze worden geïnformeerd.

Eerste Green Building Awards: toelichting op de projecten en de ervaringen van een jurylid

Het vakblad Dak&Gevelgroen organiseerde dit jaar voor het eerst de Green Building Award. Dit is een prijs voor de meest bijzondere en innovatieve daktuin of groene gevel. Onderstaand een korte toelichting op de projecten en de ervaringen van jurylid Albert Jan Kerssen.

 De vakjury wees winnaars aan in drie categorieën, uit in totaal vijftien door het publiek genomineerde projecten. De drie categorieën bestonden uit projecten met een daktuin of gevelgroen groter dan 1000 m2, tussen 250 en 1000 m2 en kleiner dan 250 m2. Naast deze onderscheidingen werden een 'green-card' uitgereikt, de juryprijs, en een eervolle vermelding. Winnaars in de drie categorieën waren het hoofdkantoor van de BP Raffinaderij in Rotterdam, het kinderdagverblijf Catalpa in Diemen en Standing Garden in Arnhem. 

Fabeltjes over de waterhuishouding van groene daken

Een goede waterhuishouding van een groendak is van essentieel belang voor zowel de opbouw als de onderliggende waterdichte laag en de constructie. In dit artikel een aantal veel voorkomende misverstanden omtrent dit onderwerp.

Als dakbedekkingsprofessionals zijn we allemaal opgevoed met bepaalde uitgangspunten voor een dak. Als het om de waterhuishouding gaat, moet elk dak een minimaal blijvend afschot hebben, er moeten voldoende afvoeren aanwezig zijn op de juiste plaats, noodoverlopen, enzovoorts. In de meeste gevallen is dit maar goed ook. Bij relatief zwakke dakconstructies zoals staaldaken is het zelfs van levensbelang om instorting te voorkomen. En zo zijn er nog veel meer goede argumenten te bedenken waarom een goede waterafvoer op een dak noodzakelijk is.

Kennis delen over het groene dak

Begin vorig jaar stapte Albert Jan Kerssen in als mede-eigenaar bij Bureau Groenadvies. Hij zet zich in voor de verspreiding van kennis over het groene dak. Zo is hij auteur van het Handboek Groene Daken, dat onlangs verscheen; bovendien trad hij recent toe tot de redactieraad van Roofs.

Groendak ontwerp: nieuwbouw of renovatie?

Tot enkele jaren geleden werd ca. 95% van de groendaken aangelegd op nieuwbouwpanden. Onder andere door aandacht vanuit de media, ontwikkelingen in de bouwsetor en de opkomst van subsidieregelingen in diverse gemeenten stijgt momenteel de vraag naar aanleg op bestaande daken, vooral in de particuliere sector. Door deze stijgende vraag zien wij een opkomst van kleinere bedrijven, zowel uitvoerende bedrijven als leveranciers, die willen inspringen in deze markt. 

Groendaken spelen een belangrijke rol in de 21e eeuw

De keuze om een groendak toe te passen kan meerdere redenen hebben. Vaak denkt men in eerste instantie alleen aan esthetische redenen, maar ook ecologische of economische redenen kunnen een zwaarwegende rol spelen in de keuze.